ABRUZJA

Co zobaczyć

Najbardziej reprezentacyjnym pod względem artystycznym miastem regionu jest L’Aquila, położona na zboczach Gran Sasso, charakteryzująca się nieocenionym dziedzictwem artystycznym: od wspaniałej Basilica di San Bernardino (Bazyliki św. Bernardyna) po szesnastowieczny zamek, od Bazyliki Santa Maria di Collemaggio po fontana delle 99 cannelle (fontannę z 99 kurkami), ozdobioną równie licznymi kamiennymi maskami.

Miasto „perdonanza celestiniana” (skruchy celestyńskiej) oferuje niezliczone szlaki historii, sztuki i wiary.

Niestety, trzęsienie ziemi z 6 kwietnia 2009 r. poważnie dotknęło miasto i okolicę, powodując rozległe zniszczenia jego cennych skarbów sztuki.

W L’Aquila znajduje się wiele świadectw złożonej historii Abruzji, od słynnego Zamku w Celano, w którym obecnie mieści się Muzeum Archeologiczne i Muzeum Sztuki Sakralnej, po pozostałości po starożytnym rzymskim mieście Alba Fucens.

Nad Adriatykiem wraz z jego długimi piaszczystymi plażami, wznosi się Pescara, ważny ośrodek turystyczny, miasto, w którym strzeże pamięci poety Gabriele D’Annunzio.

Znajdują się tu liczne i charakterystyczne nadmorskie kurorty turystyczne: Tortoreto, Giulianova, Silvi Marina, Roseto i udając się na południe, Ortona, Vasto i San Salvo.

W Chieti, położonym na wzgórzu w pobliżu wybrzeża, znajduje się piękna katedra z XI wieku; szczególne zainteresowanie wzbudza również Narodowe Muzeum Archeologiczne, bogate w znaleziska prehistoryczne i dowody greckiej i rzymskiej cywilizacji.

Innym ważnym miastem jest Teramo, zawierające średniowieczną katedrą i pozostałości rzymskiego teatru i amfiteatru.

Istnieje tu także niezliczona liczba starych osad, strażników cywilizacji wiejskiej, która nadal podtrzymuje swoje tradycje poprzez folklor i lokalne rzemiosło.

Jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc stanowi Scanno, z jego wąskimi uliczkami, barokowymi portalami i antycznymi pałacami. Jest to charakterystyczna wieś w dolinie Sangro, położona w pobliżu urokliwego jeziora.

Bogata w historię i tradycje jest Sulmona, ojczyzna poety Owidiusza, która strzeże cennych świadectw artystycznych, a także słynna pustelnia Celestyna V.

Co zjeść

Abruzja cechuje się bogatą tradycją gastronomiczną, o specyficznych cechach, związanych z poszczególnymi prowincjami. Na stole królują tu maccheroni alla chitarra, makaron domowej roboty, cięty krosnem ze stalowymi strunami; typowe dla Teramo są scrippelle, cienkie arkusze makaronu w bulionie i wszystkie zupy z roślin strączkowych. Na wybrzeżu dominują pierwsze dania na bazie ryb, często przyprawiane pomidorami w celu podkreślenia smaku „zwykłych ryb”, które łowi się w morzu w pobliżu starych nadmorskich osad. Wśród dań głównych, typowym dla Chieti jest scapece, smażona ryba konserwowana w occie. Popularny jest także guazzetto lub inaczej  „rosół rybny”, który jada się głównie na obszarach przybrzeżnych oraz, w zmienionej nieco formie, na okolicach Teramo.

Jednak głównym daniem na stole jest mięso z gór Abruzji, szczególnie w regionach Teramo i L’Aquila, gdzie tradycyjnie hoduje się owce. Wszędzie jednak w Abruzji znajdziemy mnóstwo dań opartych na jagnięcinie, kozinie i baraninie. Wędliny, takie jak szynka, schab i ventricina, są głównym daniem obszarów górskich.

Typowy posiłek z Abruzji jest okraszany szeregiem doskonałych win regionalnych Doc, i Igt. Montepulciano d’Abruzzo, Sangiovese i Trebbiano d’Abruzzo podbiły rynki krajowe i międzynarodowe ze względu na dbałość o ich produkcję i doskonały stosunek jakości do ceny. Produkuje się tu także dużo wina ekologicznego, zwłaszcza w Chieti i Teramo.

Wśród deserów, często wytwarzanych z migdałów i miodu, wyróżniają się nugaty (torroni), słynne szczególnie te z L’Aquili, confetti, czyli migdały w polewie cukrowej z Sulmony i cicerchiata, małe kulki smażonego ciasta pokryte miodem, ale także mostaccioli i słynne bocconotto, typowe dla okolic Chieti.

Informacje

Abruzja leży w środkowo-południowych Włoszech i rozciąga się od serca Apeninów po Adriatyk, na terytorium w znacznej mierze górzystym i dzikim.

W wysokich górach, pomiędzy nieskażonymi szczytami i skalistymi ścianami, wznoszą się miejscowości turystyczne i ośrodki wyposażone w infrastrukturę do uprawiania narciarstwa i innych sportów zimowych, takie jak Pescasseroli, Rivisondoli i Roccaraso.

Naturalna sceneria wysokich i niedostępnych szczytów Gran Sasso, Monti della Laga i Majella zmienia się następnie w obszerne pagórkowate tereny, by w końcu dotrzeć do wybrzeża Adriatyku.

Trasa z Gran Sasso do morza przecina terytoria bogate w historię, tradycje i dziedzictwo artystyczne, które nigdy nie przestają zaskakiwać turystów.

Pomiędzy górami i wzgórzami zaklinowane zostały wąskie doliny, historyczne szlaki przyrodnicze, w tym malownicza i sugestywna dolina Valle dell’Aterno, usiana pamiętającymi zamierzchłe czasy osadami.

Znajdują się tu liczne rezerwaty przyrody, takie jak Park Narodowy Abruzji, Park Narodowy Gran Sasso i Monti della Laga czy Park Majella, które zapewniają ochronę gatunkom roślin i zwierząt typowych dla tego obszaru, takich jak orzeł przedni, wilk i niedźwiedź brunatny marsicano.

Wybrzeże Abruzji charakteryzuje się długimi piaszczystymi plażami na północy, podczas gdy na południu przeważają plaże kamieniste.

Pełne uroku są małe wioski w głębi lądu, klasztory i zamki, które można zwiedzać śledząc liczne trasy przygotowane dla turystów w tym najbardziej zielonym regionie Włoch.

Prowincje Abruzji to: L’Aquila (stolica), Pescara, Teramo, Chieti.

Co robić

Zróżnicowana panorama Abruzji umożliwia różne rodzaje wakacji, wszystkie ekscytujące i pełne niespodzianek.

Najwyższe szczyty Apeninów i znane ośrodki turystyczne Roccaraso, Rivisondoli, Pescasseroli i Campo Imperatore witają gości nowoczesną infrastrukturą i licznymi trasami zjazdowymi dla miłośników narciarstwa, snowboardu i snowraftingu, podczas gdy trasy do narciarstwa biegowego wiodą przez wspaniałe krajobrazy Parku Narodowego Abruzji, Lacjum i Molise.

W kontakcie z przyrodą można uprawiać wiele sportów: spacery i wycieczki piesze, wycieczki rowerem górskim lub przemierzanie szlaków pieszych na obszarach chronionych lub w miejscach o szczególnych walorach przyrodniczych, takich jak piękne wąwozy Gole del Sagittario, wodospady Zompo lo Schioppo, czy jeziora Penne i Serranello, gdzie można zobaczyć nawet najrzadsze gatunki ptaków.

Od Gran Sasso do Sirente, okolice wysokogórskie wyjątkowo pasują do wspinaczki, w tym także do wspinaczki wysokogórskiej.

Dla tych, którzy kochają jazdę konną, istnieje tu niezliczone spektrum możliwości wybrania się na wycieczkę, podczas gdy w Parku Gran Sasso i Monti della Laga można przemierzyć trasę konną o długości setek kilometrów, zanurzając się w unikalnej przyrodzie.

Wzdłuż wybrzeża można uprawiać wszystkie sporty morskie: żeglarstwo, kajakarstwo, wędkarstwo, windsurfing, dzięki obecności wyposażonych plaż i nowoczesnych urządzeń. Jest tu również mnóstwo miejsca na trasy rowerowe pomiędzy lasami sosnowymi i bukowymi. Wieczorem zaś można oddać się zabawie w dyskotekach, klubach i restauracjach w różnych nadmorskich miejscowościach.

Ważne są również świadectwa archeologiczne obszaru Fucino w dolinie o tej samej nazwie. Znajduje się tu wyschnięte już jezioro, terytorium sąsiadujące z cesarskim Rzymem, na którym wyróżniają się ruiny Alba Fucens, rzymskie miasto u podnóża góry Velino, kilka kilometrów od Avezzano oraz starożytne pozostałości rzymskiego domus i autochtonicznej nekropolii.

Istnieje również wiele szlaków religijnych wiodących do miejsc kultu, zanurzonych w dziewiczej przyrodzie, w tym słynna pustelnia Celestyna V, przyklejona do skalnej ściany czy romańsko-gotycki kościół Santa Maria di Propezzano w dolinie Vomano i kościół Santa Maria w Valle Porclaneta w miejscowości Magliano de’ Marsi (AQ).

Smakosze z kolei mogą udać się do gajów oliwnych i winnic, od wybrzeża Adriatyku w głąb lądu do doliny Peligna, aby odwiedzić gospodarstwa rolne i spróbować win, oliwy z oliwek i pysznych produktów lokalnych.

Wreszcie, nie można przegapić wydarzeń folklorystycznych czy świąt religijnych, takich jak słynne święto przebaczenia w L’Aquili, święto węży organizowane ku czci św. Dominika w Cocullo, żywa szopka w Rivisondoli, wrześniowe święta w Lanciano oraz liczne jarmarki, w których bohaterami stają się małe osady.