MOLISE

Co zobaczyć

Trasa odkrywania regionu Molise rozpoczyna się w Campobasso, mieście bogatym w historię i kulturę, zdominowanym przez imponujący zamek Monforte. Szczególne znaczenie ma Museo Provinciale Sannitico, które eksponuje cenne pamiątki po ludach zamieszkujących to terytorium od protohistorii do okresu samnickiego.

Niezwykle interesująca pozostaje starówka Isernii: wśród najciekawszych obszarów i zabytków wymienić należy z pewnością XIII-wieczną fontannę i bardzo stary obszar prehistoryczny, położony tuż za miastem. Warto również odwiedzić dwa małe miasteczka, które nadal przekazują z pokolenia na pokolenie dawne rzemiosło: Agnone, specjalizujące się w tworzeniu dzwonów do najważniejszych kościołów na świecie oraz Scapoli, miasto dud, które poświęciło temu starożytnemu instrumentowi muzycznemu muzeum. Warto również odwiedzić małą wioskę Bagnoli del Trigno, nazywaną „perłą Molise”.

Wśród ważnych ośrodków archeologicznych Molise, warte zobaczenia są samnickie Pietrabbondante, z pięknym teatrem, Sepino, z ruinami rzymskiej osady i Larino, który łączy cenne rzymskie szczątki ze wspaniałym przykładem sztuki średniowiecznej: katedrą w stylu romańsko-gotyckim. Szczególnie ważnymi miastami są Termoli, kurort turystyczny i port, z majestatycznym zamkiem Svevo i katedrą romańską oraz Venafro z zamkiem Pandone, katedrą romańsko-gotycką i znaleziskami archeologicznymi z czasów rzymskich i preromańskich.

Na opisywanym terytorium znajdują się również liczne zamki, w tym zamek w Pescolanciano oraz klasztory i sanktuaria, w tym benedyktyńskie opactwo San Vincenzo al Volturno, Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej (Santuario dell’Addolorata) w Castelpetroso oraz Sanktuarium Canneto w Roccavivara. Wreszcie, wspaniałymi przykładami architektury romańskiej są kościół św. Jerzego (chiesa di San Giorgio) w Petrella Tifernina i kościół Matki Bożej Patronki Dobrej Drogi (chiesa di Santa Maria della Strada) w Matrice.

Z pewnością warto odwiedzić tratturi, drogi z ubitej trawy, wzdłuż których niegdyś pasterze sprowadzali swoje stada w okresach sezonowego wypasu, a które dziś są ekscytującym świadectwem chłopskiej i pasterskiej cywilizacji.

Wreszcie, obowiązkowym miejscem dla miłośników sportów zimowych jest Campitello Matese, jeden z najbardziej znanych ośrodków narciarskich w środkowych i południowych Włoszech.

Co zjeść

Typowa kuchnia Molise, regionu o typowo rolniczym pochodzeniu, siłą rzeczy opiera się na produktach ziemi i hodowli owiec, wzbogaconych o wpływy pobliskich regionów. Istnieje wiele charakterystycznych potraw, takich jak maccheroni alla chitarra, pallotte cacio e uova (pulpety z serem i jajkiem), makaron z fasolą, polenta, jagnięcina i pieczone turcinelli z jagnięcych jelit i podrobów.

Wśród doskonałości regionu wyróżniają się oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia ekstra vergine, trufla z Isernii i makaron z pszenicy durum. Istnieje wiele wędlin, w tym saggicciotti, czyli kiełbasa z wątróbek, ventricina i pampanera, boczek z ostrą papryczką suszony w piecu.

Ale do najważniejszych produktów gastronomicznych regionu należą produkty mleczne, w szczególności caciocavallo i stracciata w Agnone i w Alto Molise, fior di latte w Boiano, mozzarella z mleka bawolego w Venafro i ser pecorino w Matese. Wszędzie produkuje się scamorzę i burrini, składające się z sera caciocavallo na zewnątrz i z masła w środku.

Doskonałą jakością wyróżniają się także tutejsze wina, w tym Biferno i Pentro. Wśród typowych deserów honorowe miejsce zajmuje mostarda winogronowa (typowy dżem z Molise), a wśród innych wykwintnych przysmaków znajdują się również cauciuni (słodkie pierożki nadziewane ciecierzycą), wafle nadziewane (wafle wypełnione orzechami włoskimi i migdałami), peccellate (słodycze wypełnione moszczem lub dżemem) i cippillati (pieczone pierożki z wiśniami).

Informacje

Położony w środkowo-południowych Włoszech region Molise rozciąga się pomiędzy grzbietem Apeninów a Morzem Adriatyckim. Przyroda, historia, sztuka, starożytne tradycje i gastronomia to skarby tej mało jeszcze znanej ziemi. Odwiedzając Molise, doświadcza się poczucia „odkrycia”, począwszy od jego terytorium, głównie górskiego i pagórkowatego, przeciętego przez charakterystyczne „tratturi”, historyczne szlaki, którymi przepędzano stada i które łączą pastwiska Abruzji z pastwiskami Apulii.

Park Narodowy Abruzji, Lacjum i Molise ujawnia nieoczekiwanie wspaniałe krajobrazy, a liczne rezerwaty przyrody chronią typowe dla tego obszaru gatunki roślin i zwierząt. Dwa najważniejsze ośrodki narciarskie w regionie, Campitello Matese i Capracotta, są również otoczone dziewiczą, naturalną scenerią.

Wybrzeże zdominowały piaszczyste plaże, otoczone śródziemnomorską roślinnością oraz przezroczystym i czystym morzem, które także w tym roku ponownie otrzymało Błękitną Flagę. Tysiącletnią historię i kulturę regionu można odkryć odwiedzając stanowiska archeologiczne, klasztory, osady i liczne zamki w okolicy.

Przetrwanie zwyczajów i tradycji, rzemiosła i antycznych zawodów rzemieślniczych, które gdzie indziej zniknęły, jest unikalną cechą regionu, czyniąc z Molise „piccolo mondo antico”.

Prowincje to: Campobasso (stolica) i Isernia.

Co robić

Od szczytów Apeninów po wybrzeże, dziewicza przyroda Molise jest idealnym miejscem na relaksujący pobyt, sport i wycieczki do najbardziej charakterystycznych miejsc w regionie.

Miłośnicy zieleni mogą spacerować lub wędrować po różnych obszarach chronionych, takich jak Park Narodowy Abruzji, Lacjum i Molise lub Oaza WWF Guardaregia-Campochiaro, przez lasy, strumienie, wąwozy i wodospady. Wiele terenów pagórkowatych można zwiedzać na rowerach górskich, a na wybrzeżu można wybrać się na wycieczkę wzdłuż malowniczych tras rowerowych.

W samym sercu natury można przeżyć wyjątkowe doświadczenie, jakim jest jazda konna wzdłuż „tratturi”, tysiącletnich szlaków wypasu zwierząt, które należą do prawdziwych osobliwości tego regionu. W okolicach Pescolanciano, w kilku miejscach na terenie prowincji Campobasso i prawie wszędzie w regionie, te historyczne ścieżki są okazją do zanurzenia się w historii i lokalnej cywilizacji.

Emocje związane z jazdą na nartach w wysokich górach gwarantują dobrze wyposażone ośrodki narciarskie, takie jak Campitello Matese, najważniejszy ośrodek w Molise, oraz Capracotta, znany również z tras do narciarstwa biegowego.

Natomiast od Termoli do Campomarino, na wybrzeżu, można spędzić wakacje nad morzem i uprawiać wszystkie sporty wodne pomiędzy szerokimi i piaszczystymi plażami, krystalicznie czystą wodą i nowoczesnymi urządzeniami. Ci zaś, którzy są prawdziwymi łasuchami, mogą udać się w trasę enogastronomiczną prowadzącą od wybrzeża do górnego Molise, podążając przez ziemie pokryte winnicami i charakterystycznymi wioskami i zatrzymując się w celu oddania degustacji win i smakowaniu typowych produktów, łącznie ze słynną białą truflą w San Pietro Avellana.

Molise, będąca krainą o starożytnych tradycjach, nadal oferuje liczne szlaki duchowe prowadzące po nieskażonej ziemi. Absolutnie warte odwiedzenia jest Sanktuarium Santa Maria del Canneto w Roccavivara czy też nie mniej interesujące Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w surowych górach Castelpetroso.

Wreszcie, nie można przegapić wydarzeń i festynów, które podtrzymują lokalne tradycje: Międzynarodowy Festiwal Dud w Scapoli, Targi białych trufli w San Pietro Avellana i imprezy folklorystyczne, takie jak „La ‘Ndocciata”, przemarsz w tradycyjnych strojach z pochodniami odbywający się corocznie w Agnone, Pezzata, festiwal jagnięciny w Capracotta i wiele innych.